An evening of music was organised on Sunday by the National and Regional Celebrations Committee within the Ministry for Gozo, to commemorate the 215th anniversary of the victory of the Gozitans over the French in 1798 led by Archpriest Saver Cassar.

The concert took place in Independence Square, with the participation of the Victory band of Xaghra and the Santa Margherita band of Sannat.

The audience, led by Gozo’s Minister Dr Anton Refalo and Mrs M Refalo, was enterntained with a a varied programme of popular music both classical and contemporary. Parliamentary Secretary Dr Franco Mercieca and Mrs P Mercieca were also present.

H. E. Ambassador Mons Dr Joe Vella Gauci addressed the audience and said about how, we as one people, should always put first the interest of our island and leave aside all other differences.

At the end of the concert Gozo’s Minister, Dr Anton Refalo led representatives from various organisations to lay wreaths at the foot of Archpriest Saver Cassar’s monument.

The evening was concluded with the playing of the national anthem.

The full speech, which is in Maltese, of H. E. Ambassador Mons Dr Joe Vella Gauci is shown below.

“Madwar tliet snin ilu kont attendejt ghall-Evening Debate u wiehed mill-kelliem Jacques Delors ghamel stqarrija: Europe Needs a Soul, jigifieri, l-Ewropa tehtieg ruh! Fil-kuntest ta’ Jum Ghawdex, jien ma nghidx Ghawdex jehtieg ruh, imma Ghawdex ghandu ruh. U propju din hi t-tema ewlenija li xtaqt naqsam maghkom illum: Ghawdex u r-Ruh Ghawdxija.

Fil-kuntest tac-Celebrazzjonijiet marbuta ma’ Jum Ghawdex jiguni f’mohhi sensiela ta’ mistoqsijiet, fosthom:

Ghaliex niccelebraw Jum Ghawdex f’rabta mal-anniversarju tal-qawmien tal-Ghawdxin kontra l-Francizi?

Ghaliex hu dan l-anniversarju li sehh 215-il sena ilu, propju fl-1798, li mieghu irbatna c-celebrazzjoni ta’ Jum Ghawdex? Ghaliex mhux l-anniversarju l-iehor li sehh fl-1551 meta l-kotra tal-Poplu Ghawdxi ttiehdet fil-jasar?

Il-memorja storika tipprezentalna zewg mudelli: l-ewwel mudell meta l-Ghawdxin gew imkasbra mill-barrani u cedew l-armi, anke jekk uhud fosthom urew atteggjamenti erojci; fit-tieni mudell ghandna l-istess xenarju, l-istess esperjenza, jigifieri, li l-Ghawdxin gew imkasbra mill-barrani, però din id-darba ma cedewx l-armi, anzi qamu biex jiddefendu d-drittijiet taghhom.

Certament li min assocja, jew ahjar rabat lil Jum Ghawdex mal-grajja tal-qawmien tal-Ghawdxin kontra l-Francizi kellu f’mohhu li jipprezenta lill-Poplu taghna mudell ta’ qlubija li jehtieg li nimitaw. U allura hajr lill-Ministeru ghal Ghawdex ta’ dak iz-zmien, kif ukoll lic-Circolo Gozitano ghal din l-inizjattiva.

Jum Ghawdex jigi biex niccelebraw u nirriflettu dwar il-Passat taghna, dwar il-Prezent taghna, u dwar il-Futur taghna bhala Poplu Ghawdxi li jappartjeni lin-Nazzjon Maltija. U ghaldaqstant, hu mehtieg li nirriflettu fost hwejjeg ohra: fuq is-sitwazzjoni Geo-Politika ta’ Ghawdex, fuq l-Identità Ghawdxija, fuq id-Drittijiet tal-Ghawdxin, fuq it-tejbien tal-kundizzjonijiet socjo-ekonomici ta’ pajjizna.

Is-sitwazzjoni Geo-Politika – jigifieri, fejn poggietna n-natura u l-kontribut li nistghu naghtu. L-ewwelnett irridu nissuktaw norganizzaw lilna nfusna, b’istituzzjonijiet demokratici li jaghmlulna unur; it-tieninett irridu naraw x’kontribut nistghu naghtu b’risq in-Nazzjon Maltija; u fl-ahharnett izda mhux l-inqas irridu naraw x’ser ikun il-kontribut taghna b’risq l-Unjoni Ewropeja u d-Dinja tal-Bnedmin.

L-Identità Ghawdxija – jigifieri, li Ghawdex gzira fil-Mediterran u parti essenzjali mill-Arcipelagu Malti u mir-realtà Ewropeja, ghandu r-ruh tieghu, r-ruh Ghawdxija li trid tigi kkultivata u mharsa. Dak kollu li hu tajjeb, l-elementi kollha tajbin li jispjegawna u f’xi waqtiet jiddistingwuna, jehtieg li nibzghu ghalihom.

Id-drittijiet tal-Ghawdxin u t-tejbien tal-kundizzjonijiet socjo-ekonomici ta’ pajjizna – inkunu tassew gwejjef jekk ser nibqghu sejrin bil-kantalena li ahna zghar; li ahna nbatu mill-effetti negattivi tal-insularità doppja! Konxji minn dawn il-problemi jehtieg li nahdmu ghalenija biex jinsabu soluzzjonijiet ghal Ghawdex u l-Ghawdxin. L-Ghawdxin iridu jnisslu fiducja fihom infushom. Hazin jekk niddemoralizzaw ruhna! Irridu nikkoltivaw l-motivazzjoni kollettiva.

Jigifieri, mhux semplicement l-individwu jibda jemmen fih innifsu, imma li l-Ghawdxin inisslu fiducja fihom infushom b’mod kollettiv.

Ejjew nispiraw ruhna minn dak l-Eroj li kebbes il-fjamma tar-Ruh Ghawdxija, anke dik ekklezjastika – kien hu li holom ghall-ewwel darba bit-twaqqif tad-Djoccsi Ghawdxija. Ejjew nispiraw ruhna minn dak l-Eroj li ma riedx li d-drittijiet ta’ Ghawdex u l-Ghawdxin jigu mirfusa u mkassbra. Li hadem bis-shih bla ma tnikker biex Ghawdex verament ikun tal-Ghawdxin.

Ejjew nispiraw ruhna minn dak l-Eroj li minkejja l-hidma sfiqa tieghu b’risq Ghawdex u l-Ghawdxin, biex nuza l-idjoma Maltija u l-espressjoni Biblika, ha r-rigal ta’ Profeta, jigifieri, gie dizonorat u defamat b’mod intenzjonat mill-Inglizi, u sfortunatament anke minn xi Ghawdxin!

Qieghed nirreferi ghall-Arcipriet Saver Cassar, ghal snin shah minsi sahansitra min-niesu. Ghadni niftakar nqalleb fir-registru tal-mejtin fl-Arkivju tal-Katidral biex nara fejn hu midfun. Fl-istess registru, hemm nota zghira li tghid li gie midfun fil-Kripta tal-Presbiteri u daqshekk! Quddiem dan in-nuqqas ta’ gratitudni, ftakart fis-sunett li l-Poeta Nazzjonali taghna kiteb b’dedika ghal Eroj iehor Malti, kontemporanju tal-Arcipriet Saver Cassar, jigifieri, Dun Mikiel Xerri. Kemm joqghodu ghall-Arcipriet Saver Cassar il-kelmiet li Dun Karm Psaila kiteb Ghal Dun Mikiel Xerri. Isimghuhom:

“Izda kif gejt fuq l-ghatba tar-rgulija U xtaqt inbus lil dak li qatt ma tmieghek, U fittixt, imm’ghalxejn, fuq l-art Maltija Hagra li turi fejn hu l-qabar tieghek.

Jien regh’xt u bkejt, ghax rajt kemm kienet xhiha Mieghek din l-Art li int habbejt fis-sewwa, Bi mhabba safja u bla nuqqas sabiha…”

Kien Ghawdxi iehor li biex nghid hekk qajjem lill-Arcipriet Saver Cassar mill-qabar, qieghed nirreferi ghas-Sur Gorg Scicluna, ghal snin shah Headteacher fl-Iskola Primarja ta’ Kercem, meta kiteb ir-rumanz storiku tieghu: Il-Qassis li Rebah. Bl-istess mod li kien Ghawdxi iehor li qajjem lil Mikiel Anton Vassalli, Missier in-Nazzjon Maltija, mill-qabar. Qieghed nirreferi ghall-Istudjuz tal-Malti, s-Sur Ninu Cremona, meta kiteb il-ktieb: Mikiel Anton Vassalli u Zminijietu.

Lejn tmiem il-kuncert muzikali tal-lejla, jitqieghdu kuruni f’riglejn il-monument tal-Arcipriet Saver Cassar. Dan ifisser li l-awtoritajiet civili ghan-nom tal-poplu jirrikonoxxu bis-shih lil dan il-Personagg li ismu hu sinonimu ma’ Ghawdex u l-Ghawdxin.

Il-monument kiebi fil-bronz bil-figura tal-Arcipriet Saver Cassar, b’sebghu l-werrej jindika d-drittijiet tal-Ghawdxin, mahzuza f’dokument li qieghed ihaddan f’idu l-ohra, hu biex nghid hekk taghlima ghall-generazzjoni tal-lum u ta’ ghada, li biex Ghawdex jimxi l-quddiem irridu nbarru d-divizzjonijiet ideologici, li sfortunatamenti xi drabi jaqbzu l-limiti taghhom. Ghall-grazzja t’Alla f’pajjizna m’ghandniex cultural divide, jew jekk jezisti ftit li xejn jinhass, però sfortunatament jezisti l-ideological divide li jsostni tip ta’ polarizazzjoni li minnha nfisha hi negattiva.

Sinjuri, l-Arcipriet Saver Cassar, l-Qassis li Rebah, anke jekk f’xi waqtiet ta’ hajtu deher tellief, ghandu messagg partikulari ghalina li hu ispirat minn vizjoni profetika, jigifieri, li biex Ghawdex jimxi ‘l quddiem, l-Ghawdxin jridu jirbhu d-differenzi ta’ bejniehtom, xi drabi egoistici, u jqieghdu l-interessi ta’ Ghawdex, li hu gzira fil-Mediterran u parti essenzjali mill-Arcipelagu Malti u mir-realtà Ewropeja, jqieghdu l-interessi ta’ Ghawdex l-ewwel u qabel kollox. Fi ftit kliem, irrid nghid li “Quddiem l-interessi ta’ Ghawdex m’hemmx kuluri politici, hemm biss ir-Ruh Ghawdxija f’sintonija mar-Ruh ta’ Malta Maltija.”

Permalink: Gozo Day commemorated with a band concert held in Victoria